Forex Piyasası Nasıl Çalışır?

Yurt dışına tatile giderken TL'nizi dolara veya avroya bozdurduğunuzda, aslında dünyanın en büyük finansal piyasasına küçük bir işlemle katılmış olursunuz: forex (foreign exchange / döviz piyasası). Günlük işlem hacmi trilyonlarca doları bulan bu piyasada bankalar, şirketler, merkez bankaları ve bireysel yatırımcılar sürekli birbirlerine döviz alıp satar. Borsanın aksine tek bir merkezi olmayan, dünya genelinde 7/24'e yakın (hafta sonu hariç) açık bir piyasadır.

Parite mantığı: her fiyat bir karşılaştırmadır

Forex'te tek başına bir 'fiyat' yoktur — her zaman iki para biriminin birbirine oranı vardır. EUR/USD paritesi 1,08 ise, 1 avronun 1,08 dolara eşit olduğu anlamına gelir. Bu oran yükseldiğinde avro dolar karşısında değer kazanmış, düştüğünde ise değer kaybetmiş demektir. Paritenin solundaki para birimine 'baz para', sağındakine 'karşı para' denir; fiyat her zaman 1 birim baz paranın kaç birim karşı paraya eşit olduğunu gösterir.

Pip nedir?

Çoğu paritede fiyat dört ondalık basamakla ifade edilir (1,0842 gibi) ve en küçük standart hareket birimine 'pip' denir — genellikle son basamaktaki bir birimlik değişim. Forex'teki kâr/zarar konuşmaları çoğunlukla pip cinsinden yapılır ('parite 20 pip yükseldi' gibi), çünkü yüzdesel değişimler bu piyasada genelde çok küçük görünür ama kaldıraçla büyütüldüğünde ciddi meblağlara dönüşebilir.

Fiyatları ne hareket ettirir?

Döviz kurları esas olarak iki ülke arasındaki faiz oranı farkından, enflasyon beklentilerinden, ticaret dengesinden ve siyasi istikrardan etkilenir. Bir ülkenin merkez bankası faiz artırdığında, o ülkenin para birimi genelde değer kazanır çünkü o para biriminde tutulan varlıklar daha yüksek getiri sunmaya başlar ve yabancı sermaye çekilir. Ekonomik veri açıklamaları (enflasyon, istihdam, büyüme rakamları) da kısa vadede sert hareketlere yol açabilir.

Kimler forex piyasasında işlem yapar?

• Merkez bankaları — para politikası uygulamak ve kur istikrarını yönetmek için
• Ticari bankalar — hem kendi hesapları hem müşterileri adına büyük hacimli işlemler
• Çok uluslu şirketler — ihracat/ithalat gelirlerini kendi para birimine çevirmek için
• Bireysel yatırımcılar — spekülatif işlem veya döviz riskinden korunma (hedge) amacıyla